Wilgoć a ściany zewnętrzne. Poznaj najważniejsze procesy i sprawdzone rozwiązania

Wilgoć to ukryty wróg każdego budynku, zagrażający zarówno jego trwałości, jak i zdrowiu mieszkańców. Aby móc skutecznie go ochronić, należy nie tylko zapobiegać jej przenikaniu, ale też stworzyć warunki, które pozwolą na szybkie odparowanie. Ściany zewnętrzne, narażone na zmienne warunki atmosferyczne, powinny być zaprojektowane z myślą o efektywnej kontroli wilgoci, aby móc zapewnić komfort użytkowania obiektu.

Zrozumienie fizyki budowlanej jest niezbędne w skutecznej kontroli wilgoci w konstrukcjach. Jeśli ściany zewnętrzne są niewłaściwie zaprojektowane, procesy związane z jej transportem, takie jak dyfuzja pary wodnej, mogą prowadzić do uciążliwych problemów. Kontrola wilgoci nie polega wyłącznie na stosowaniu materiałów wodoodpornych. W rzeczywistości istotniejsze jest stworzenie takiej sytuacji, aby materiały narażone na kontakt z wilgocią miały możliwość swobodnego, dynamicznego wysychania. Oznacza to, że projektowanie konstrukcji powinno opierać się na dwóch, żelaznych zasadach. Po pierwsze, ściany muszą być odporne na penetrację wilgoci z zewnątrz. Po drugie – w sytuacji, gdy wilgoć przeniknie do wnętrza przegrody, konstrukcja powinna umożliwić jej szybkie odprowadzenie. Takie podejście pozwala zminimalizować ryzyko wystąpienia uszkodzeń oraz chroni budynek przed negatywnymi skutkami długotrwałego zawilgocenia.

Zagrożenia wynikające z nadmiaru wilgoci

Niekontrolowana wilgoć w konstrukcjach ścian zewnętrznych może prowadzić do szeregu poważnych zagrożeń zarówno dla budynków, jak i ich użytkowników. Przede wszystkim nadmiar wilgoci sprzyja rozwojowi pleśni i grzybów, które nie tylko osłabiają strukturę materiałów budowlanych, ale również stwarzają zagrożenie dla zdrowia mieszkańców. Wysoki poziom wilgotności przyczynia się również do obniżenia właściwości izolacyjnych ścian, co zwiększa straty ciepła i pogarsza efektywność energetyczną budynku. W dłuższej perspektywie zawilgocone materiały budowlane ulegają degradacji, co może prowadzić do ich pękania, odkształceń czy nawet uszkodzeń mechanicznych, a to z kolei wymaga kosztownych napraw. Dodatkowo nieodpowiednia kontrola wilgoci przyczynia się do powstawania kondensacji, co stwarza ryzyko osłabienia struktur i obniżenia ich trwałości. Z tych właśnie powodów niezwykle ważne jest to, aby proces projektowania budynków uwzględniał odpowiednie rozwiązania zapewniające skuteczną kontrolę wilgoci.

Fasady wentylowane i otynkowane a kontrola wilgoci

W zależności od typu konstrukcji ścian zewnętrznych, metody kontroli wilgoci znacząco się od siebie różnią. W przypadku fasad otynkowanych ocieplanych metodą lekką mokrą (ETICS), ważną rolę odgrywają cienkowarstwowe tynki i ich właściwości, w skład których muszą wchodzić wodoodporność oraz paroprzepuszczalność. Za sprawą takiej specyfikacji, zewnętrzna warstwa fasady otynkowanej chroni budynek przed wnikaniem wilgoci, jednocześnie umożliwiając jej odparowywanie z wnętrza konstrukcji. Ponadto, izolacja termiczna, najczęściej wykonana z włóknistych materiałów, takich jak wełna kamienna PAROC Linio Pro, sprzyja szybszemu odprowadzaniu wilgoci. Z kolei fasady wentylowane opierają swoją ochronę na szczelinie wentylacyjnej, która znajduje się między warstwą izolacyjną a pokryciem zewnętrznym. Wilgoć, która dostaje się do wnętrza takiej ściany, jest skutecznie usuwana dzięki przepływowi powietrza w szczelinie, co zapobiega występowaniu zawilgocenia w warstwach ociepleniowych. Izolacja termiczna (w tej roli sprawdzą się płyty z wełny kamiennej PAROC Solid) w fasadach wentylowanych musi być chroniona warstwą wiatrochronną, która jednocześnie nie przepuszcza powietrza i umożliwia swobodny przepływ pary wodnej, zapewniając tym samym optymalną ochronę przed wilgocią.

– Sztywne płyty PAROC Cortex b, które pokryte są specjalną membraną wiatroizolacyjną i paroprzepuszczalną z włókna szklanego, odgrywają ważną rolę w ochronie konstrukcji ścian zewnętrznych. Z jednej strony współpracują z warstwą termoizolacyjną, a z drugiej skutecznie zabezpieczają ją przed wpływem warunków atmosferycznych, jednocześnie umożliwiając odprowadzanie wilgoci z wnętrza budynku – wyjaśnia Paweł Stempuchowski. Należy zwrócić uwagę na to, aby każda kolejna warstwa była bardziej paroprzepuszczalna niż poprzednia, co pozwoli na sprawne wysychanie konstrukcji, zapobiegając gromadzeniu się wilgoci – dodaje.

Rola izolacji termicznej w kontroli wilgoci

Izolacja termiczna to nieodłączna część efektywnej kontroli wilgoci w konstrukcjach ścian zewnętrznych. Dobór odpowiednich materiałów izolacyjnych może znacząco wpłynąć na szybkość wysychania przegrody i redukcję ryzyka kondensacji. Badania przeprowadzone przez fiński instytut badawczy VTT (obecnie Eurofins) pokazują, że betonowe konstrukcje ocieplone materiałami o włóknistej, otwartej strukturze wysychają znacznie szybciej niż te, w których zastosowano bardziej paroszczelne materiały, takie jak EPS czy PIR. Przykładowo, betonowa ściana ocieplona wełną kamienną osiąga poziom wilgotności względnej (RH) 85% w ciągu około 140 dni, podczas gdy w przypadku EPS i PIR czas ten może wynosić nawet do 460 dni. Co więcej, izolacje z PIR pokryte warstwą aluminium, charakteryzujące się bardzo niską przepuszczalnością pary wodnej, wydłużają ten proces nawet do 2 lat.

Tabela: czas wysychania konstrukcji nośnej ściany zewnętrznej z betonu o grubości 120 mm, zaizolowanej różnymi materiałami, badanie przeprowadzone w fińskim instytucie VTT (obecnie Eurofins) w 2017 roku